Samenwerken met vakgenoten in 2026: de gefaseerde maatschap

Nu we het einde van 2025 naderen, zie ik dat veel praktijkhouders zich zorgen maken over de vraag of zij nog kunnen blijven samenwerken met vaste waarnemers. Niet zelden zien zij geen andere uitweg dan de vaste waarnemer in dienst te nemen. Niet ideaal – niet voor de praktijkhouder en ook niet voor de waarnemer. Maar al te vaak wordt gedacht: het kan niet anders.

De gefaseerde maatschap kan een oplossing bieden die goed aansluit bij de wensen van beide partijen. Vernieuwend binnen de huisartsenzorg, maar in feite al jaren een beproefde methode bij andere vrije beroepsbeoefenaars, zoals advocaten en notarissen. Een slimme manier om de samenwerking met vakgenoten vorm te geven, én weer te ontbinden als dat onverhoopt nodig is.

De gefaseerde maatschap als modern partnerschap

Het idee van een gefaseerde maatschap is eenvoudig en wordt al veel toegepast binnen de advocatuur en het notariaat. Het uitgangspunt van een maatschap is altijd een samenwerking tussen vakgenoten op basis van gelijkwaardigheid, maar binnen die structuur is er veel vrijheid om onderlinge afspraken te maken. Zo kunnen partijen bijvoorbeeld een ongelijke winstverdeling overeenkomen of een deel van de winst toekennen op basis van een arbeidsvergoeding.

Ook is het mogelijk af te spreken dat een waarnemer (of eventueel een Hidha) toetreedt als maat met een kleiner winstaandeel, bijvoorbeeld tussen de 5% en 10%. Wanneer er later meer ruimte ontstaat en partijen daaraan toe zijn, kan de samenwerking doorgroeien naar een volwaardig maatschap lidmaatschap, waarbij inbreng, winst en taken binnen de maatschap meer gelijk worden verdeeld.

Werken op basis van een maatschapsovereenkomst heeft veel voordelen

Praktijkhouders geven vaak aan dat er nog geen ruimte is voor een nieuwe maat: de omzet laat het nog niet toe en eerst is verdere groei gewenst. Een aandeel van 5%, gecombineerd met een arbeidsvergoeding, brengt echter slechts een beperkte financiële wijziging met zich mee en is vaak niet duurder dan een Hidha of ZZP-waarnemer. Het grootste deel van de vergoeding bestaat immers uit het gebruikelijke waarnemingstarief.
Vergelijk je de kosten van een waarnemer met de werkgeverslasten bij loondienst, dan kan een gefaseerde maatschap in veel gevallen zelfs voordeliger uitpakken. Bovendien is een maat doorgaans meer betrokken bij de praktijk en ook wordt het makkelijker om de praktijk op enig moment over te dragen aan een opvolger.

Ook voor de waarnemers zijn er voordelen. Veel waarnemers geven nu aan dat ze op termijn wel praktijkhouder willen worden, maar dat dit nu nog lastig te combineren is met hun gezinsleven. Door klein in te stappen draag je alleen nog niet meteen de volledige verantwoordelijkheid voor het reilen en zeilen in de maatschap en kun je geleidelijk groeien in je nieuwe rol als mede-praktijkhouder. Nieuwe maatschapsleden die eerder als zzp-waarnemer werkten, vertellen ons vaak  dat ze dezelfde vrijheid ervaren als in de tijd dat ze nog zzp’er waren, maar dan met een grotere werk- en inkomenszekerheid.

Hoe ziet de gefaseerde maatschap er financieel uit?

Hieronder geef ik een voorbeeld op basis van een normpraktijk met 2500 patiënten en een omzet van € 587.500. Er is voor 3 dagen waarneming tegen een tarief van € 75 per uur.

In de onderstaande tabel zie je vier varianten van samenwerking en hun financiële impact:

• De eerste rij toont de huidige situatie met een klassieke waarnemer: er is geen winstaandeel, en de praktijkhouder behoudt het grootste deel van de winst.
• De tweede rij toont de situatie waarin de waarnemer in loondienst komt (trede 6). Let op: het bedrag dat hier staat is inclusief werkgeverslasten en dus niet het loon dat de werknemer ontvangt. Zowel de praktijkhouder als de werknemer gaan er financieel op achteruit ten opzichte van de waarnemingsconstructie.
• De derde rij laat zien wat er gebeurt als de werknemer doorgroeit naar trede 9. De kosten voor de praktijkhouder stijgen aanzienlijk, waardoor loondienst financieel minder aantrekkelijk wordt dan de gefaseerde maatschap.
• De vierde rij laat zien hoe de vergoeding eruit kan zien in een gefaseerde maatschap. De waarnemer krijgt dan een vergoeding voor zijn daadwerkelijke werkzaamheden maar deze vergoeding wordt aangevuld met een klein winstaandeel van 5% van de winst. De waarnemer gaat er in die situatie  financieel op vooruit en loopt ondernemersrisico, waardoor hij fiscaal echt gezien kan worden als ondernemer. De praktijkhouder houdt meer over dan wanneer hij de waarnemer in loondienst neemt.
• Rekenvoorbeeld: Een normpraktijk met 2500 patiënten en een omzet van € 500, waarbij een waarnemer drie dagen per week werkt:

Zoals te zien is, kan de gefaseerde maatschap een financieel aantrekkelijk alternatief zijn voor loondienst. Zelfs bij een kleinere (norm)praktijk.

Tot slot: een nieuwe manier van samenwerken?

De huisartsenzorg staat voor grote uitdagingen. Praktijkopvolging is lastig te vinden, en de overheid lijkt het werken met vaste waarnemers moeilijker te willen maken. Traditionele samenwerkingsmodellen voldoen dan niet altijd meer. De gefaseerde maatschap biedt dan een kans om samenwerking opnieuw vorm te geven: met meer flexibiliteit, betrokkenheid en toekomstbestendigheid.

Samenwerken in een maatschap vraagt om een andere manier van denken, maar biedt oplossingen die recht doen aan de wensen van beide partijen. De te maken afspraken binnen een maatschap verschillen per samenwerkingsverband, waardoor het adviestraject ook altijd maatwerk is. Maar niet alles hoeft meteen “voor het leven” vastgelegd te worden. De kosten bij werken in een maatschap zijn misschien vergelijkbaar met loondienst, maar de winst van een grotere betrokkenheid en flexibiliteit zijn aanzienlijk.

Meer weten?

Wil je meer weten over samenwerkingsmogelijkheden? Neem dan contact op met je adviseur.