Column: Schenken...

 

Een onderbelicht deel binnen de financiële planning is schenking. Schenking en de mogelijkheden (en onmogelijkheden) hieromtrent is, zeker in deze economische tijden, een interessante optie omtrent (fiscaal voordelige) vermogensverdeling…
Één van de vaak terugkerende items binnen mijn werkzaamheden is financiële planning.

 

Veelal start de dienstverlening voor mijn relaties met het opstellen van een financiële planning voor het starten van een praktijk of toetreden tot een maatschap (en de haalbaarheid hiervan). Vervolgens wordt er tijdens de loop van de actieve carrière een financiële planning opgesteld om inzicht te krijgen in de opbouw van vermogen en de reservering van vermogen (o.a. voor (schoolgaande) kinderen). Ten slotte wordt er aan het einde van de actieve carrière een planning gemaakt om de praktijk (eerder) neer te leggen en de daadwerkelijke pensionering in kaart te brengen.

Een onderbelicht deel binnen de financiële planning is schenking. Schenking en de mogelijkheden (en onmogelijkheden) hieromtrent is, zeker in deze economische tijden, een interessante optie omtrent (fiscaal voordelige) vermogensverdeling…

 

Definitie
Als ik de Dikke Van Dale opensla om de betekenis van het woord “schenken” op te zoeken, kom ik de volgende betekenissen tegen: 1) een vloeistof uit een vat in een ander gieten 2) een gezelschap van drank voorzien 3) alcoholische drank verkopen 4) cadeau doen; geven en 5) verlenen: aandacht. 
Een meer zakelijke kijk op het woord schenken leidt echter tot begrippen zoals “begiftigen”, “doneren”, “doteren” en “gunnen”. Deze toelichting op het begrip “schenken” komen al meer in de buurt van de betekenis waar ik naar toe wil, maar in deze context is volgens mij de meest interessante betekenis van het woord “schenken” de betekenis die de Fiscus aan het woord geeft.

De Belastingdienst spreekt van een schenking als de schenker uit vrijgevigheid ten koste van zijn eigen vermogen de begiftigde verrijkt. De schenking kan bestaan uit het geven van een geldbedrag of een (waardevol) voorwerp, zoals een schilderij of een antieke kast. De definitie van schenking wordt als volgt weergegeven:
“Een schenking is een overeenkomst waarbij de schenker zich verbindt aan de begiftigde een vermogensbestanddeel af te staan zonder tegenprestatie en met de bedoeling de begiftigde te bevoordelen.”
Een schenker kan overigens iemand ook op een andere wijze bevoordelen dan door het geven van geld of goederen.
Om te voorkomen dat men zijn gehele vermogen zonder enige heffing zou kunnen doen overgaan op een ander, is  de schenkingsbelasting in het leven geroepen (de Belastingdienst zit tenslotte in elke zak…), welke wordt geheven over de waarde van de geschonken goederen.

 
Schenking van ouders aan kind
De wet geeft u de mogelijkheid om uw vermogen door schenking geleidelijk te laten overgaan op degene(n) die u daar uiteindelijk mee wilt bevoordelen. Voor uzelf kan dat een besparing betekenen op de inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen en voor uw erfgenamen een besparing op hun successierecht.
Qua schenken zijn er verschillende soorten te onderscheiden (denk aan personen onderling, personen aan stichtingen, e.d.) en iedere soort kent een aantal regels en vrijstellingen. De schenking van ouders aan een kind is echter de meest voorkomende soort schenking en hier wil ik u dan ook nader over informeren.
Voor schenkingen van ouders aan kinderen gelden vrijstellingen van schenkingsbelasting. Een ouder (of ouderpaar) mag jaarlijks aan ieder van zijn kinderen EUR 5.030 belastingvrij schenken. Bovendien mag aan kinderen tussen de 18 en 35 jaar, eenmalig,  een bedrag van EUR 24.144 (geschonken worden. Van deze eenmalige vrijstelling mag ook worden geprofiteerd, als het kind waaraan wordt geschonken weliswaar ouder is dan 35 jaar, maar zijn/haar echtgenoot 34 jaar of jonger is. Wordt er meer dan genoemde vrijstellingen geschonken dan moet over het meerdere schenkingsrecht worden betaald.
Naast deze vrijstellingen kan de eenmalig verhoogde vrijstelling ook verhoogd worden naar EUR 50.300 indien de schenking wordt gebruikt voor 1) een studie (minimaal EUR 20.000 per jaar, excl. levensonderhoud) of 2) de aankoop of onderhoud/verbetering van de eigen woning of het aflossen op de eigen woning schuld. Punt van aandacht bij het gebruik maken van deze verhoging, is dat er wel notarieel aangetoond moet worden dat de ouder de schenking daadwerkelijk heeft betaald en door het kind ook daadwerkelijk is gebruikt voor één van voornoemde doeleinden. De regelgeving hieromtrent is aanzienlijk strakker dan deze omtrent reguliere schenkingen om misbruik te voorkomen.

 
Omtrent het schenken van ouder aan kind wil ik hier nog twee praktische voorbeelden schetsen:

Schenken en inkomstenbelasting
In de praktijk zien wij dat de behaalde rendementen over uw box III vermogen in deze tijd tegenvallen. Gecombineerd met de te betalen vermogensrendementsheffing leidt dit veelal tot afbreuk van uw box III vermogen. Een optie is het om met een deel van uw vermogen als “financier” op te treden voor uw kind.
Bij de ouders wordt de vordering op het kind als een vermogensbestanddeel in box 3 aangemerkt (was reeds het geval). Het voordeel voor u bestaat echter uit het feit dat uw rendement (De rente die u doorrekenend op het kind) veelal hoger is dan het rendement dat u bij een bank maakt. Het voordeel voor het kind is dat de te betalen rente veelal lager is dan de rente die een bank bij soortgelijke leningen vraagt. De verstrekte geldlening is voor uw kind (bij voldoende inkomen in box I) fiscaal aftrekbaar indien de lening wordt aangewend voor de eigenwoningschuld.
Uiteraard zijn er aan deze constructie wel fiscale regels verbonden, waaronder de regel dat het rentepercentage niet meer dan 25 procent mag afwijken van de marktrente en dat de rente daadwerkelijk betaald dient te worden. Laat u hierover goed inlichten. Overigens is het altijd verstandig (zowel zakelijk als persoonlijk gezien) om e.e.a. in een akte vast te leggen.  
Aanvullend op deze regeling is het nog interessant om te vermelden dat u er ook nog voor kunt kiezen om een (deel van) de te betalen rente (en/of eventuele aflossing) ter hoogte van de schenkingsvrijstelling weer aan het kind terug te schenken, zodat e.e.a. onbelast is.

 
Schenking van een huis door ouders aan een kind
Het komt vaak voor dat ouders al tijdens hun leven hun huis aan de kinderen willen overdragen. Het is mogelijk het huis te schenken. Ook is het mogelijk dat de ouders in het huis blijven wonen, terwijl ze het huis aan de kinderen hebben verkocht. De ouders verkopen het huis dan onder voorbehoud van het recht van gebruik en bewoning. De ouders moeten het huis voor een reële prijs verkopen, maar het kind kan de koopsom schuldig blijven. De ouders kunnen dit bedrag kwijtschelden in jaarlijkse termijnen die gelijk zijn aan de jaarlijks vrijgestelde bedragen. Als het kind een reële rente betaalt, hoeft hij geen schenkingsrecht te betalen. Er is nu sprake van een echte verkoop; daarbij is wel overdrachtsbelasting verschuldigd. Wanneer u zo’n oplossing overweegt, zult u zich altijd tot een notaris moeten wenden. Hij kan u ook vertellen wat de gevolgen zijn voor het successierecht en de inkomstenbelasting van een verkoop onder voorbehoud van een recht van gebruik en bewoning.

Nog enkele tips
» Bij schenkingen van onroerende zaken en schenkingen waarin een bepaling ‘ter zake des doods’ is opgenomen, is een notariële akte verplicht. In een bepaling ‘ter zake des doods’ staat onder andere dat de schenking pas opeisbaar is na het overlijden van de schenker.

» Het is niet verplicht, maar wel aan te raden om schenkingen in een (notariële) akte vast te leggen. Een (notariële) akte voorkomt later bewijsproblemen. Bij grote bedragen (veelal boven de vrijstelling) is het wel aan te raden om e.e.a. in een notariële akte vast te leggen. De notaris kan dan ook de aangifte voor het schenkingsrecht in orde maken als er in de lening een schenking besloten ligt. Deze aangifte is in geval van leningen vaak ingewikkeld.

» Een schenking op papier wordt door de fiscus alleen geaccepteerd indien de schenking 1) is vastgelegd in een notariële akte en 2) er sprake is van een “echte schuld” (de schenker moet over de schuld jaarlijks aan de begiftigde(n) een reële rente betalen).

» Indien u nog een oud regime lijfrente heeft lopen, kunt u bij de aanwending hiervan ook denken aan de mogelijkheden van schenking. Kenmerkend voor de oud regime polis is dat de keuzemogelijkheden voor aanwending van het kapitaal zeer breed zijn. Zowel de hoogte van de uitkering als de looptijd van de verzekering zijn vrij te bepalen (met inachtneming van een 1 % reële sterftekans). Ook ten aanzien van de begunstiging bestaat er een grote(re) fiscale vrijheid, waaronder de uitkering door te laten schuiven naar uw kinderen. Indien u hierover nadenkt, laat u hierover nader informeren door uw verzekeringsadviseur, want de meest aantrekkelijke optie voor uw persoonlijke situatie, hangt sterk af van uw wensen en de fiscale (on)mogelijkheden.

» Tevens is het raadzaam om indien u aan schenkingen (in de toekomst) denkt aan uw kinderen in de toekomst (bijvoorbeeld doordat er een erfenis van (groot)ouders is vrijgekomen), een schenkingsplan uit te werken. Een schenkingsplan gaat verder dan het uitbetalen van jaarlijkse bedragen. Het plan ontstaat na een grondige inventarisatie van het vermogen, de gezinssituatie en de vorm van het testament. Nadat alle gegevens in kaart zijn gebracht wordt er onder andere gekeken naar zaken zoals: Is het inkomen toereikend of is het verstandig nog wat vermogen achter de hand te houden? Wanneer stoppen de lijfrente-uitkeringen? Welke bedragen kunnen gemist worden zonder dat de schenker vroeg of laat in de problemen komt? Alle mogelijkheden en gevolgen worden samengevat in een duidelijk overzicht. Zo weet u exact wat een bepaalde keuze voor gevolgen kan hebben en wanneer schenken verantwoord en aantrekkelijk is.

Tot slot
In de praktijk zien wij de optie schenken (in welke vorm dan ook) van ouders aan kind(eren) nog niet als een algemeen bespreekbaar punt, veelal is dit ontstaan uit de van oudsher geldende gedragsregels in de maatschappij omtrent geld en inkomen. Praktisch gezien zou hier (ook in de familiaire kring) gewoon zakelijk naar gekeken moeten worden.
In het algemeen kan gesteld worden dat schenking (en dan met name van ouders op kinderen) een goede manier is om én uw kind(eren) op weg te helpen én om een (toekomstige) besparing te realiseren, waarbij gesteld kan worden dat schenken goedkoper is dan nalaten.

 
Was getekend
A.A.M. Blankenstein, praktijk adviseur Raadgevers Kuijkhoven
(specialisatie: Medisch Specialisten & Tandartsen)